Ara sınav!

Bu dönemki ilk derslerimizde iktisat derslerinde öğrendiğiniz bazı kavramları tekrar ele aldık ve iktisadi kavramların günlük hayattaki karşılıklarını aramaya çalıştık. Ele aldığımız bazı kavramlar şunlardı:

Fırsat maliyeti
Fayda
Müşevvik (müşevvikler önemlidir)
Piyasa Mekanizması
Fiyat farklılaştırması
Görünmez El
Ceteris Paribus
Dışsallıklar
İstikrarlı Denge
İstikrarsız Denge

Biz derste bu kavramları tartışırken bazı arkadaşlarımız da Robert Frank'in The Economic Naturalist başlıklı kitabını okumakla meşgullerdi. İşte bu arkadaşlar dersin ilerleyen bölümlerinde iktisatçılar gibi düşünerek ele alabileceğimiz bazı meraklı gündelik olguları anlattılar. (Derslerimize gelenler arkadaşlarımızın verdiği örneklerin çoğunu hatırlayacaktır!)

Dersin ilerleyen kısımlarında ise iktisadın merkezi kavramlarından biri olan görünmez eli, Adam Smith'in bu kavramla ne kastettiğini, görünmez ile amaçlanmayan sonuçlar ilişkisini ve daha sonra da görünmez elin çeşitli yorumlarını ele aldık (Bu konuda derste sunuş yapan arkadaşlarımız da bize yardımcı oldular). Görünmez elin tersiyle çarpması ne demek onu öğrendik, gizli el ile görünmez arasındaki farkları gördük. Üstelik, Nobel ödüllü Thomas Schellng'in şehirlerdeki etnik ayrışma konulu modelini de bu tartışmalarımızda konu mankeni olarak kullandık.

Schelling'in modeli sayesinde sosyal bilimlerde (tabii ki özellikle iktisatta) modeller ne işe yarar, gerçeklikle ilişkileri nedir, gerçeğe uygunluğu düşük olan modellerin gerçek dünyayı anlamamıza yardımcı olması mümkün müdür gibi soruları da yanıtlamaya çalıştık. Bu soruları yanıtlamaya çalışırken kaçınılmaz olarak bilim felsefesinin oyun alanına girmek zorunda kaldık ki bu sebeple dersin ara sınavdan önceki son kısmında açıklama nedir, bilim felsefesindeki açıklama modelleri nelerdir gibi konuları ele aldık. Özellikle, kabul edilmiş yaklaşım ve D-N modeli üstünde durduk. D-N modeline itirazları inceledik. Pragmatik yaklaşıma göz kırptık ve bilimsel gerçekçilikle karşı karşıya gelmemize ramak kala dersi bitirdik. Tümevarım, tümdengelim, sav, tanıt, tanıtlama falan gibi kavramları da bu konuları incelerken öğreniverdik.

Siz de ara sınava kadar şu okumaları yaptınız:

Adam Smith, Ulusların Zenginliği (1. kitap ilk dört bölüm / 4. kitap, ilk iki bölüm)
Buchholz (2005: 1- 100)
Compte-Sponville (2000) Felsefeyi Taktimimdir, sf. 55-64 (zorunlu)
Demir (1992) Bilim Felsefesi, sf. 15-37 (zorunlu)
Hospers (1998) Bilimsel Bilgi, 1-65 (zorunlu)
Gordon (2004) İktisadi Mantığa Giriş, sf. 1-16 (zorunlu)
Wynn ve Wiggins (2001) Yanlış Yönde Kuantum Sıçramalar, sf. 1-41 ve 96-109 (zorunlu değil ama faydalı!)

[Not: Hayek okuması ara sınav sonrasına...]

ARA SINAV:

Okuduğunuz ve benim derslerde anlattığım şeyleri ezberlemenizi değil, konuların mantığını ve özünü kavramanızı bekliyorum. Bu sebeple, bir şeyleri ezberlemenizi gerektirecek ya da çok fazla ayrıntıyı hatırlamanızı gerektiren sorular sormamaya özen göstereceğim.

Aşağıda bazı soru örnekleri var. Sınavda bu soruların aynısını beklemeyin. Ancak bu soruları yanıtlayabiliyorsanız sınavda çıkacak soruları da yanıtlayabilirsiniz.

(1) (a) Adam Smith, Ulusların Zenginliği'nde "görünmez el" kavramını hangi bağlamda kullanmaktadır? (b) Bu bağlamda devlet müdahalelerini neden eleştirmektedir?

(2) Görünmez el ve amaçlanmayan sonuçlar arasındaki ilişki nedir?

(3) D-N modeli nedir, hangi amaçlarla ortaya koyulmuştur? Bu modele yöneltilen eleştiriler nelerdir?

(4) Tümevarım problemi nedir ve bu problemin gündeme getirdiği sorunlara ne tür çözümler öne sürülmüştür?

(5) Doğrulanabilirlik neden bilimselliğin tek koşulu olamaz?

(6) Açıklamayla ilgili pragmatik yaklaşım bilimsel açıklama ile ilgili neleri vurgulamaktadır?

(7) Schelling'in Etnik Ayrışma modelinin işleyişini ve etnik ayrışma ile ilgili bilgimize ne kattığını açıklayınız.

(8) Zorunlu okumalardan biri veya birkaçı ile ile ilgili genel bir soru çıkacaktır.

(9) Derste yapılan sunuşlar sırasında gündeme gelen konulardan veya tartışılan meselelerden biri sınavda çıkabilir...

Posted by N. Emrah AYDINONAT Perşembe, Mart 20, 2008  

Etiketler: İktisatta Yöntem